Her 355 Uçuşta Bir Olay: Sarhoşluk, Kavga, Hakaret... Uçaklardaki Kabalıklar Artıyor Ama Şirketler Mağdur Yolcuları Tazmin Etmeyi Reddediyor (Oysa Hakları Var)

Kural dışı yolcuların yönetimi, ilgili uçuşlarda neredeyse her zaman önemli gecikmelere yol açıyor. Covid salgınının sona ermesinden bu yana bu tür olaylar çoğaldı. Uçaklardaki kabalıklar artık sıradan hale geldi: sarhoş yolcular, kavgalar, kapı açma girişimleri, hakaretler, saldırılar... Bunlar çoğunlukla aşırı alkollü yolculardan kaynaklanıyor. Bu tür olaylar, yaz tatilleri gibi trafiğin yoğun olduğu dönemlerde daha da artıyor.

Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı'na (EASA) göre, Avrupa Birliği'nde ortalama her üç saatte bir, disiplinsiz bir yolcunun karıştığı bir olay meydana geliyor. Bu olayların yaklaşık %70'i sözlü veya fiziksel saldırı içeriyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) ise 2025 yılında bu tür olayların küresel sıklığının 355 uçuşta 1 olduğunu tahmin ediyor.

Bu yolcuların yönetimi, ilgili uçuşlarda neredeyse her zaman önemli gecikmelere yol açıyor çünkü uçaklar, yetkililerin müdahale edebilmesi için yerde bekletilmek zorunda kalıyor; hatta en ciddi olaylarda uçaklar rotalarından saptırılıyor. Bu durum havayollarına büyük maliyetler getirirken, diğer yolcuların da zamanını alıyor.

Oysa bu yolcular, Avrupa düzenlemelerinin öngördüğü gibi, üç saatten fazla gecikme durumunda (600 avroya kadar) havayolundan tazminat talep ettiklerinde, genellikle bir ret cevabıyla karşılaşıyorlar. Yolcu yardım platformu AirHelp'in aktardığına göre, havayolu şirketi 'aksaklığın olağanüstü koşullardan kaynaklandığını' öne sürerek tazminat ödemekten kaçınıyor.

AirHelp, 'Oysa, kural dışı bir yolcu otomatik olarak olağanüstü bir durum oluşturmaz. 2020 yılında verilen referans niteliğindeki bir kararda (C-74/19 sayılı dava), Avrupa Birliği Adalet Divanı, havayollarının tazminat ödemeyi reddetmeden önce kesin kanıtlar sunmaları gerektiğini hatırlatmıştır' diye ekliyor.

Tazminat yükümlülüğünden muaf olmak için havayolunun, olayın öngörülemez olduğunu, doğrudan nedensellik bağını, havayolunun olaya katkısının olmadığını (örneğin, bariz bir şekilde alkollü veya saldırgan bir yolcunun uçağa binmesine izin vermek gibi) ve sonuçları sınırlama yükümlülüğünü yerine getirdiğini kanıtlaması gerekiyor. Bu koşullardan herhangi biri karşılanmazsa, tazminat ödenmesi gerekebilir.