Avrupa'yı kerosen krizinden kurtaran ve Afrika'nın en zengini olan Aliko Dangote: Nijerya'nın Rockefeller'i borsaya giriyor

Nijerya'nın ilk büyük petrol rafinerisi, enerji krizi sırasında başta Avrupa ülkeleri olmak üzere kerosen sağlayarak dikkatleri üzerine çekti. Aliko Dangote bu başarıyı kıtadaki yatırımlarını genişletmek için kullanmayı planlıyor. Ancak eleştirmenler, servetini siyasi liderlerle olan bağlantıları sayesinde rekabetten korunarak inşa ettiğini öne sürüyor.

Afrika'nın en zengin adamı olan 69 yaşındaki Aliko Dangote, Nijerya'nın ardışık hükümetlerinin başaramadığını başardı: büyük bir petrol rafinerisi inşa etmek ve onu çalıştırmak. Gecikmelerle dolu 11 yıllık çalışma ve beklenenin iki katı maliyetle (20 milyar avrodan fazla) bu rafineri, 2024 yılında devasa Lagos kenti yakınlarındaki Lekki'de faaliyete geçti. Daha önce, Afrika'nın en büyük ham petrol üreticisi olan Nijerya, ham petrolünü işleyecek büyük bir rafineriye sahip olmadığı için akaryakıtının neredeyse tamamını ithal etmek zorundaydı.

Bu, ülke için küçük bir devrim niteliği taşıyor. Çünkü onlarca yıl boyunca Nijerya bir enerji paradoksu yaşadı. Afrika'nın en büyük petrol üreticisi olmasına rağmen, petrolü akaryakıta dönüştüremiyordu. Ülke bu nedenle ham petrolünü Avrupa, Asya veya ABD'ye ihraç ediyor, ardından kendi petrolünden üretilen benzin, dizel veya keroseni geri ithal ediyordu. Bu bağımlılık, ülkeye akaryakıt ithalatı ve pompa fiyatlarını düşük tutmak için verilen sübvansiyonlar nedeniyle yılda milyarlarca dolara mal oluyordu. 2022'de yalnızca akaryakıt sübvansiyonları yaklaşık 10 milyar doları buldu ve bu sistemin kamu maliyesi üzerindeki büyük yükünü gözler önüne serdi.

Ancak bu sistem artık geçmişte kaldı. Günde 650.000 varil petrol işleme kapasitesine sahip Aliko Dangote rafinerisi, dünyanın en büyük tek hatlı rafinerisi konumunda. Çoğu büyük rafineri kompleksinin üretimi birden fazla işleme hattına yaymasının aksine, bu rafineri günde yüz binlerce varil petrolü işleyebilen tek bir üniteye dayanıyor. Orta Doğu'daki savaşın tetiklediği son enerji krizi, rafineriye benzeri görülmemiş bir görünürlük kazandırdı. Rafineri, bu kriz sırasında Avrupa'ya kerosen tedarik ederek kritik bir rol oynadı.