Çin tehdidi ve Avrupa'dan kaçan sanayiciler karşısında Brüksel, 'Yeşil Mutabakat'ta geri adım atmaya hazır: Ücretsiz karbon kotaları uzatılıyor

Avrupa Komisyonu, 17 Temmuz Cuma günü, kimya sanayisi, Orta Avrupa ülkeleri ve İtalya'nın protestoları karşısında, şirketler için karbon maliyetini hafifletmeyi teklif etti. Karbonsuzlaşma taahhüdünde bulunan sanayiciler, ücretsiz karbon kotalarından daha uzun süre yararlanabilecek; kotaların tamamen kaldırılması, mevcut sistemde 2034 iken 2038'e ertelenecek. Bu karbon piyasası reformu, aylarca sürecek müzakerelerin ardından üye devletler ve Avrupa Parlamentosu üyelerine sunulacak.

Öte yandan, Avrupa Birliği, 2040 yılına kadar enerji tüketiminde elektriğin payını iki katına çıkarmak istiyor. Brüksel, Cuma günü yaptığı açıklamada, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2040'ta %46'ya (şu anda %23) çıkarılmasını hedeflediğini duyurdu. Bu hedef, yasal olarak bağlayıcı olmayan 'gösterge niteliğinde' bir hedef olarak tanımlandı. AB, son yıllarda özellikle ulaşım ve binaların ısıtılmasında fosil yakıtlardan vazgeçmekte zorlanıyor.

Karbon konusunda, 2005'ten bu yana çelik, çimento, kimya ve gübre gibi büyük Avrupa sanayileri, AB Emisyon Ticareti Sistemi'ne (ETS) tabi. Bu sistem, şirketleri CO2 emisyonlarını karşılamak için kota satın almaya zorluyor. Şirketlerin üretimlerini çevre standartları daha gevşek ülkelere kaydırmasını ('karbon kaçağı' olarak adlandırılan bir olgu) önlemek için Brüksel, şimdiye kadar bu kotaların bir kısmını ücretsiz olarak tahsis ediyordu.

2023'te Yeşil Mutabakat kapsamında kabul edilen reform, bu ücretsiz kotaların 2026-2034 arasında kademeli olarak kaldırılmasını ve buna paralel olarak Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (CBAM) devreye alınmasını öngörüyordu. Bu mekanizma, çelik, çimento veya gübre gibi sektörlerden yapılan ithalata kademeli olarak bir karbon fiyatı uygulayarak, Avrupa sanayisini korumayı amaçlıyor.