Yabani türler doğrudan satışa sunuluyor: Yasadışı yaban hayatı ticareti Facebook'ta büyüyor

Soluk beyaz bir yaratık, bir terazinin üzerinde kıvrılmış halde Facebook'ta bir gönderide satışa sunuluyor. Yakından bakıldığında, bunun dünyanın en tehdit altındaki memelilerinden biri olan ölü bir pangolin olduğu anlaşılıyor. Pullarından soyulmuş hayvan, 'mevsimlik yabani lezzetler' satan Taylandlı bir hesap tarafından bu şekilde tanıtılıyor.

Bu gönderi, AFP tarafından incelenen ve çevre savunucularının sosyal medyada, özellikle de Meta'ya ait Facebook, Instagram ve WhatsApp'ta kontrolden çıkmış yasadışı yaban hayatı ticareti olarak nitelendirdiği durumu gösteren onlarca örnekten biri. Freeland Vakfı, Education for Nature Vietnam ve Uluslararası Yaban Hayatı Vakfı gibi birçok STK tarafından 29 Haziran 2026 Pazartesi günü yayınlanan bir rapor, Meta'yı 'yasadışı yaban hayatı ticaretinin bilinen en büyük tek pazarına' ev sahipliği yapmakla ve abonelik modelleri aracılığıyla reklam gelirlerini kullanıcılarla paylaşarak bu ticareti teşvik etmekle suçluyor.

Bu rapor, Nisan 2026'da yayınlanan ve Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Küresel Girişim (GI-TOC) tarafından yürütülen yakın tarihli bir çalışmanın ardından geliyor. Meta, AFP'nin sorularını yanıtlamayı reddederek, tehdit altındaki türlerin satışını kısıtlayan kurallarına atıfta bulundu. GI-TOC çalışması, Nisan 2024 ile Mart 2026 arasında sosyal medyada 260.000'den fazla yaban hayatı ürünü sunan 20.000'den fazla ilan tespit etti. Bu ilanların yaklaşık dörtte üçü Facebook'ta bulunuyordu ve GI-TOC raporunun ortak yazarı veri bilimci ve ekolojist Russell Gray'e göre, birçoğu bildirildikten sonra bile çevrimiçi kaldı.

Yaban Hayatı Dostları Vakfı Tayland operasyon direktörü Tom Taylor, 'Yasayı açıkça ihlal eden hesaplar kapatılmalı ve arkalarındaki suç faaliyetleri hakkında soruşturma başlatılmalı' diyerek, bir bildirimin ardından 'herhangi bir önlem alındığını hiç görmediklerini' belirtti. Raporun bir diğer ortak yazarı bağımsız araştırmacı Daniel Stiles'a göre, 'Facebook ve Instagram tarafından teşvik edilen içeriklerin paraya çevrilmesi, aslında insanları suç işlemeye teşvik ediyor.'