Yeni saldırıların ardından ABD destekli Hürmüz rotasını kullanan petrol, gaz ve yük gemilerinde büyük düşüş

Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, bu hafta başında üç tankere düzenlenen saldırıların ardından ABD ile İran arasında yaşanan karşılıklı saldırılar sonucunda keskin bir düşüş gösterdi. Deniz istihbarat firması Kpler'e göre, Çarşamba günü kritik Körfez su yolundan yalnızca 23 tanker ve yük gemisi geçti; bu sayı bir hafta önce 47 idi.

Bu hafta saldırıya uğrayan üç gemi, ABD'nin Umman sularında önerdiği bir rotayı kullanıyordu. İran, yalnızca kendi sularından geçen ayrı bir rotanın 'güvenli' olduğunu defalarca belirtti. On yıllardır gemilere, dünyanın petrol ve gaz arzının beşte birinden fazlasının yanı sıra gübre sevkiyatları ve diğer hayati malların aktığı boğazdan serbest geçiş hakkı tanınıyordu.

Çatışma başlamadan önce, ABD'nin de dahil olduğu çokuluslu bir deniz grubu olan Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi'ne (JMIC) göre, boğazdan her gün ortalama 138 gemi geçiyordu. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a ilk saldırılarını başlatmasının ardından bu sayı günde sadece birkaç gemiye düştü; İran, geçmeye çalışan gemilere saldırarak ve mayın döşeyerek boğazı fiilen kapattı, ABD ise İran limanlarına giden ve gelen tüm deniz trafiğine abluka uyguladı.

17 Haziran'da imzalanan savaşı sona erdirme anlaşması, boğazın yeniden açılmasına yönelik adımları içeriyordu. Washington ayrıca deniz ablukasını kaldırmayı ve İran petrol ihracatına yönelik yaptırımları hafifletmeyi kabul etti. Anlaşmanın ardından boğazdaki genel trafik seviyeleri başlangıçta artarak 24 Haziran'da 72 gemi ile zirveye ulaştı.

Bu son şiddet olaylarına ne yol açtı? İran, ABD ile yürüttüğü müzakereler boyunca boğazdan geçişi kontrol etme ve gemilerden geçiş ücreti alma hakkına sahip olduğunda ısrar etti. ABD ve Körfez'deki müttefikleri ile Avrupa ve Asya hükümetleri buna karşı çıkıyor ve boğazdan geçişin çatışma başlamadan önce olduğu gibi serbest ve açık olması gerektiğini söylüyor. Savaşı sona erdiren anlaşmanın ardından...