AIDS'siz bir nesil mümkün, ancak garanti değil

Kırk yılı aşkın bir süredir, küresel AIDS müdahalesi keder, öfke, cesaret ve kararlılıkla yürütülüyor. Aileler sevdiklerini vaktinden önce toprağa verdi. Topluluklar ayrımcılıkla yüzleşti ve sessizliğin sağır edici olduğu zamanlarda bakım ağları kurdu. Bilimsel atılımlar ve toplum odaklı yenilikler, HIV'i neredeyse kesin bir ölüm cezasından kronik, yönetilebilir bir duruma dönüştürdü. Sonuç, son yarım yüzyılın en büyük halk sağlığı başarılarından biri oldu.

Bu başarı şimdi tehdit altında. Son on yılda, çocuklar arasında AIDS'e bağlı ölümler neredeyse yüzde 70 azaldı ve HIV kapan ergen kızların sayısı yarıya indi. Brezilya'dan Bahamalar'a, Küba'dan Tayland'a kadar 22 ülke, HIV'in anneden bebeğe bulaşmasını (dikey bulaşma) ortadan kaldırdı veya bu yolda ilerliyor. Geçen yıl Maldivler, HIV, frengi ve hepatit B'yi halk sağlığı tehdidi olarak ortadan kaldıran dünyadaki ilk ülke oldu; bu, bir zamanlar hayal bile edilemeyen bir dönüm noktasıydı.

Ardından şok geldi. 2025'te, ani fon kesintileri bu ilerlemeyi mümkün kılan sistemleri bozdu; özellikle Afrika, Asya'nın bazı bölgeleri, Latin Amerika ve Doğu Avrupa'da HIV programlarına sürekli yatırıma bağımlı olan yüksek yük taşıyan ülkelerde. Önleme çabaları durma noktasına geldi. Klinikler temel ilaç stoklarında sıkıntı yaşadı. Sağlık çalışanları işten çıkarıldı. On yıllar boyunca inşa edilen sistemler aylar içinde çözülmeye başladı.

Birleşmiş Milletler Yüksek Düzeyli Toplantısı'nda, küresel liderlerin bu krize yanıt vermesi ve AIDS'siz bir nesil hedefini canlı tutması bekleniyor. Toplum temelli bakım modelleri ve yeni önleyici araçlar, doğru yatırım yapıldığında milyonlarca hayatı kurtarma potansiyeline sahip. Ancak bu, hükümetlerin taahhütlerini yerine getirmesine ve fonlamayı sürdürmesine bağlı.