Afrika artık kendi koşullarıyla madencilik, işleme ve sanayileşme yapabilir

Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 zirvesinde, 17 Haziran'da Kenya Devlet Başkanı William Ruto, ülkesinin ABD ile kritik mineraller anlaşmasına yaklaştığını açıkladı. Çok daha önemlisi, Kenya'nın nadir toprak elementleri, lityum, grafit, bakır, nikel ve niyobyumun hammadde olarak ihraç edilmesi yerine yerel olarak rafine edilip işlenmesi konusundaki ısrarıydı. Bu sıradan bir maden anlaşması değildi; Afrika hükümetlerinin çıkarımcı anlaşmayı yeniden yazmaya çalıştığının bir işaretiydi.

Uzun süredir dile getirilen ancak nadiren uygulanan bu talep, Afrika'nın kaynak yönetimini yeniden şekillendirmeye başlıyor. Namibya, işlenmemiş lityum, kobalt, manganez, grafit ve nadir toprak elementlerinin ihracatını yasakladı. Mali, yılda 200 ton kapasiteli bir altın rafinerisi inşa ederken daha fazla yerel rafinaj talep ediyor. Gana, Temmuz 2026'dan itibaren büyük ölçekli altın üretiminin yüzde 30'unu satın alarak yerel rafinajı ve rezervleri güçlendirecek.

Kıta genelinde hükümetler, doğal kaynakların yurtdışında kar yaratmadan önce evde endüstriler oluşturmasını giderek daha fazla talep ediyor. Bu dönüşüm yalnızca kritik minerallerle sınırlı değil; doğal kaynaklardan daha fazla değerin ülkede tutulması yönündeki daha geniş bir çabayı yansıtıyor. Kenya'nın hamlesi, küresel kritik mineral yarışının yoğunlaştığı ve Afrika'nın daha büyük stratejik önem kazandığı bir dönemde geliyor.

Lityum tüketimi 2024'te neredeyse yüzde 30 arttı; ülkeler elektrikli araçlar, batarya depolama, yenilenebilir enerji sistemleri ve ileri imalata yatırımlarını hızlandırdı. Afrika ülkeleri artık kaynaklarının yalnızca hammadde olarak değil, katma değerli ürünler olarak dünya pazarına sunulmasını sağlamak için harekete geçiyor.